# Rasters/bitmap voor zeefdruk
Om een foto of afbeelding met verschillende tinten van één kleur te zeefdrukken (grijstonen) is het nodig het beeld om te zetten naar een raster (puntjes).
Overal waar het zwart is wordt de emulsie niet uitgehard, waardoor je het kan wegspoelen. Vervolgens druk je daar doorheen.
Dus wat je ziet is ook wat je krijgt, het hoeft verder niet nog omgekeerd etc.
Let op, voor het drukken op textiel moet je een grover raster kiezen.
Een papierraam heeft een fijnmaziger zeef dan een textielraam.
# met Adobe Photoshop
Open je beeld in Photoshop[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/schermafbeelding-2023-01-27-om-11-23-55.png)[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/schermafbeelding-2023-01-27-om-11-22-30.png)
Zorg dat je beeld op de grote is die je wilt gaan drukken. Dus wil je een A3 drukken, zorg dat je bestand ook A3 is & 300 dpi is.
Ga naar image > mode > grayscale
Pas eventueel nog het contrast van je beeld aan.
Ga naar image > mode > bitmap
Dan zijn er verschillende opties die je kan toepassen. De suggesties hier zijn slechts een richtlijn, kijk vooral voor je eigen werk wat jij goed vindt werken.
## **Optie 1: Diffusion Dither**
Kies je voor de optie Diffusion Dither dan verander je de output naar een lager getal. Maximaal 50 pixels/inch voor een afbeelding van 300 pixels/inch.
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2024-08-20-at-15-42-27.png)
Een lagere output zorgt voor een grovere korrel en dat is makkelijker drukken.
50 pixels/inch 25 pixels/inch
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2025-10-01-at-14-20-47.png)
## **Optie 2: Halftone Screen**
Kies je voor de optie Halftone Screen dan heb je meer opties om uit te kiezen.
Bij output hou je 300 en kies voor Halftone Screen...
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/schermafbeelding-2023-01-27-om-15-53-18.png)
Vervolgens verschijnt er een nieuw scherm waar je de vorm kan kiezen, in welke hoek die staat en hoe fijn of grof je die dot wilt.
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/schermafbeelding-2023-01-27-om-15-53-46.png)
Bij het drukken met één kleur kies je de hoek 52°.
Ellipse is de meest gebruikte vorm, maar hier kun je ook in experimenteren wat voor jouw werk werkt.
Bij Frequency is ergens tussen de 8–40 een goed uitgangspunt, hoe lager het getal hoe grover de korrel.
(= makkelijker drukken)
40 lines/inch 8 lines/inch
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2025-10-01-at-14-28-24.png)
## **Halftone Screen voor meerdere kleurlagen**
Voor het drukken van meerdere kleurlagen moet je de graden per kleur aanpassen. Dit is om te voorkomen dat er moiré ontstaat met het gaas van de zeef of met de kleuren onderling.
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2025-10-01-at-14-30-58.png)Moiré effect is een vaak ongewenst patroon dat ontstaat door vermenging van rasters
**Een paar suggesties:**
**2 kleuren**
steunkleur 22°
sprekende kleur 52°
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2025-10-01-at-14-31-10.png)
**3 kleuren**
geel 22°
cyaan 82°
magenta 52°
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2025-10-01-at-14-31-16.png)
**4 kleuren**
geel 7°
zwart 22°
cyaan 82°
magenta 52°
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2025-10-01-at-14-31-21.png)
## **Extra stap voor combinatiewerk**
Als je een combinatie hebt van beeld dat een bitmap nodig heeft en bvb tekst of volledig zwart vector beeld die geen bitmap nodig heeft, kun je de volgende stappen ondernemen:
Maak eerst een bitmap zoals je wilt voor de grijze delen in een apart bestand op de juiste grote.
Daarna ga naar image > image size
Verander resolutie weer terug naar 300
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2023-10-13-at-10-14-00.png)
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2023-10-13-at-10-14-05.png)
Ga naar image > mode > grayscale en klik OK bij size ratio 1
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/schermafbeelding-2023-03-21-om-19-08-08.png)
Kopieer dit en voeg die daarna toe aan je bestand met tekst/vector beeld
## **Foto in één kleurlaag zonder bitmap**
Je kunt ook met treshhold of drempel een volledig zwart-wit beeld maken.
Zorg dat je foto op het juiste formaat is opgemaakt in 300 dpi.
Zet het beeld om naar greyscale (modus > greyscale)
Zorg dat je laag ontgrendeld is, en ga naar aanpassingen > drempel
[ ](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/schermafbeelding-2026-03-25-om-14-21-51.png)[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/schermafbeelding-2026-03-25-om-14-22-10.png)
Schuif met de instellingen tot je beeld eruit ziet zoals je wilt.
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/papagaai-a3-grijs-treshhold.jpg)
Met deze methode kan het wel zijn dat je beeld sneller dicht loopt.
# met Spectrolite
Als je een Macbook of iMac hebt kun je Spectrolite downloaden. Dit is eigenlijk een programma voor Riso, maar is in dit geval ook handig.
[https://spectrolite.app](https://spectrolite.app)
Deze app kan niet grof genoeg bitmappen voor textiel, maar voor papier kan het wel. Het is wel aan de fijne kant, dus niet geschikt voor alle soorten beelden.
Verander eerst de algemene instellingen bij preferences. Kies het papierformaat dat je wilt gebruiken, A4, A3, A2.
Zet de measures op millimeters en de resolutie op 300 dpi.
Export als PDF by ink.
Kies bij Pallete voor enkel zwart.
Er zijn twee opties
## **Optie 1: Dithering**
Controleer dat je papierformaat klopt en het 300 dpi is.
Kies bij Canvas voor Dithering, in dit voorbeeld koos ik Sierra. Maak de blocksize large.
Klik op op Riso-fy
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/sierra-blocksize-large-300-dpi-black-preview.jpg)[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/screenshot-2026-03-06-at-15-40-33.png)
## **Optie 2: Halftone**
Controleer dat je papierformaat klopt en het 300 dpi is.
Kies bij Canvas voor Halftone, maak de lpi zo klein mogelijk, 38 lpi.
Klik op op Riso-fy
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/300dpi-grayscale-grayscale-ink-1-black-copy.jpg)[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/screenshot-2026-03-06-at-14-32-20.png)
## **Halftone meerdere kleurlagen**
Je kunt ook meerdere kleurlagen maken met de halftone functie.
Voor het drukken van meerdere kleurlagen moet je de graden per kleur aanpassen. Dit is om te voorkomen dat er moiré ontstaat met het gaas van de zeef of met de kleuren onderling.
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2025-10-01-at-14-30-58.png)Moiré effect is een vaak ongewenst patroon dat ontstaat door vermenging van rasters
**Een paar suggesties:**
**2 kleuren**
steunkleur 22°
sprekende kleur 52°
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2025-10-01-at-14-31-10.png)
**3 kleuren**
geel 22°
cyaan 82°
magenta 52°
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2025-10-01-at-14-31-16.png)
**4 kleuren**
geel 7°
zwart 22°
cyaan 82°
magenta 52°
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2025-10/screenshot-2025-10-01-at-14-31-21.png)
Kies in pallete voor de kleuren die je wilt. Er is geen letterlijk CMYK in riso, dus kies iets als Aqua, Red, Yellow, Black. Maar je kunt hier juist ook experimenteren met verschillende kleurencombinaties.
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/images-aqua-red-yellow-black-preview.jpg)[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/screenshot-2026-03-06-at-16-27-57.png)
Als je tevreden bent met de preview kun je deze exporteren met de export knop. Dan slaat hij een PDF op voor elke kleurlaag en een preview van de lagen samen.
# met Affinity
[https://www.affinity.studio](https://www.affinity.studio)
## **1 kleurlaag**
Voor een kleurlaag, open je hem als nieuw bestand in greyscale.
Dan kun je bij Pixel - filters - colours - halftone.
Zet de screen op Monochrome, en het contrast op 100. Je wilt geen grijs meer zien.
Zorg dat je de hoek op 52.
In dit geval is de Cell Size, hoe groter hoe grover de dot. Ik zou zeggen maak het 20+.
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/screenshot-2026-03-06-at-15-35-07.png)
# met Adobe Illustrator
In illustrator werk je in vector, dat betekent dat je niet per definitie een raster hoeft te maken om het te kunnen zeefdrukken. Zo lang jij je lagen om kan zetten naar zwart is het goed.
## **Gradients**
Gradients werken wel met grijswaarden en moet je dus omzetten naar een halftone. Dit kan ook direct in Illustrator.
Maak eerst je vorm met gradient, gewoon zwart/wit.
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/schermafbeelding-2026-03-25-om-15-25-28.png)[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/schermafbeelding-2026-03-25-om-15-24-23.png)
Ga vervolgens naar effect > pixel > kleur halftoon (color halftone)
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/schermafbeelding-2026-03-25-om-15-23-16.png)[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/schermafbeelding-2026-03-25-om-15-24-03.png)
Bij deze instellingen is het hoe groter de waarde hoe groter de dot.
[](https://bookstack.hku.nl/uploads/images/gallery/2026-03/schermafbeelding-2026-03-25-om-15-24-14.png)
Deze truc werkt helaas niet voor "normale" grijstinten. Het is daarvoor het handigste om dat deel dan wel in Photoshop te doen.
(als iemand weet hoe wel in illustrator, hoor ik het graag!)
# Overige applicaties
## **Stochaster**
[https://www.stochaster-apps.com/dotraster.html](https://www.stochaster-apps.com/dotraster.html)