# Onderzoeken

Het gericht verkennen van context, gebruikers en mogelijkheden om je ontwerp te onderbouwen.

# Waar hebben we het over?

Onderzoek binnen het visuele ontwerpproces vormt een essentieel fundament voor het nemen van ontwerpbeslissingen die niet alleen esthetisch overtuigen, maar ook inhoudelijk kloppen. Waar visueel ontwerp vaak wordt geassocieerd met vormgeving, stijl en intuïtie, ontstaat betekenisvolle communicatie juist in de wisselwerking tussen maken en onderzoeken. Ontwerpen is daarmee geen lineair proces van idee naar eindproduct, maar een iteratieve praktijk waarin observatie, analyse, experiment en reflectie voortdurend samenkomen.

Binnen dit proces fungeert onderzoek als een manier om grip te krijgen op context, doelgroep, materiaal, boodschap en culturele betekenis. Het helpt om aannames zichtbaar te maken, vragen scherper te formuleren en keuzes te onderbouwen. Tegelijkertijd is onderzoek in ontwerp niet uitsluitend analytisch of theoretisch: het kan ook plaatsvinden in het maken zelf, bijvoorbeeld via schetsen, prototyping en visuele experimenten. In die zin is onderzoek niet alleen een voorbereidende fase, maar een actieve ontwerpstrategie die richting geeft, verrijkt en verdiept.

# Onderzoeksmethodes

Een opsomming maken van de mogelijke onderzoeksmethodes binnen het visuele domein, artistieke perspectief en toegepaste ontwerpprocessen is een ondoenlijke taak. Er is daarom gekozen om verwijzingen te maken naar andere bronnen die vanuit een eigen domein getracht hebben een heldere opsomming te maken. Hieronder een aantal bronnen.

- CMD METHOD PACK

De [**CMD METHOD PACK**](https://cmdmethods.nl/) is een set kaarten (digitaal beschikbaar hieronder) om je te helpen als maker en ontwerper bij het ontwerpproces en het doen van onderzoek. Deze methode gaan wij gebruiken als onderdeel van de les. Waar nodig pakken we in de les pakken de kaarten erbij om te bepalen welke methode voor jullie handig is om in te zetten. Op deze manier maak je kennis met verschillende onderzoeksmethoden en tools om je proces in te richten. Je ontwikkelt jezelf hiermee als en maker die breed ingezet kan worden.

- DESIGN KIT

Mensgericht ontwerpen (Human-centered design) is een praktische, herhaalbare aanpak om tot innovatieve oplossingen te komen. Zie de methoden in deze **[DESIGN KIT](https://www.designkit.org/methods.html)** als een stapsgewijze gids om je creativiteit los te maken, waarbij je de mensen voor wie je ontwerpt centraal stelt in je ontwerpproces. Zo kom je tot nieuwe antwoorden op lastige problemen.

- MAKERSMANIEREN

**[MAKERSMANIEREN](https://makersmanieren.hku.nl/)** is een blogsite van en voor makers. Makers die werken in artistieke en creatieve maakpraktijken, zoals die van een mediaontwerper, een componist, een interieurarchitect of een beeldend kunstenaar. Makers die in opleiding zijn of werken als docent. Makers die als onderzoeker werken of studenten begeleiden, in het onderwijs en in de praktijk.

- COLLECTIE ARTISTIEKE METHODES

**[COLLECTIE ARTISTIEKE METHODES](https://kunst-onderzoek.nl/wp-content/uploads/2025/03/CollectieArtistiekeMethodes_versie2025-02.pdf) (CAMs)**: een toolbox vol inspirerende methodes voor artistiek onderzoek. Geenstoffig handboek, maar een uitnodiging om je creatieve gereedschap op te poetsen en aan de slag te gaan. Of je nu docent, student, onderzoeker of gewoon nieuwsgierig bent: deze collectie is van jou. De Collectie Artistieke Methodes is een groeiende verzameling van inspirerende onderzoeksmethodes binnende kunsten. Het is geen museumcollectie die je niet mag aanraken, maar een actieve verzameling bedoeld om mee aan de slag te gaan. Probeer een methode uit, pas ‘m aan, combineer er twee of drie en kijk wat er gebeurt. Elke methode is flexibel en vraagt vooral om jouw eigendraai. Want in artistiek onderzoek bestaat geen one size fits all. De methode moet je altijd aanpassen aan de context waarin jij onderzoek doet. Juist dat is wat het zo spannend maakt.

En als je er meer over wilt weten: [kunstonderzoek](https://kunst-onderzoek.nl/ "Link")

- A DESIGNERS RESEARCH MANUAL

Beschouw **[A DESIGNERS RESEARCH MANUAL](https://api.pageplace.de/preview/DT0400.9781616739386_A23996489/preview-9781616739386_A23996489.pdf)** als een inleiding op onderzoeksmethoden en hun praktische toepassing binnen grafisch ontwerp. We schetsen in grote lijnen veelgebruikte strategieën en tactieken en laten je kennismaken met creatieve processen waarin je ze kunt inzetten. We geven suggesties om onderzoeksgericht ontwerpen te integreren in je creatieve ontwikkeling, of je nu freelancer bent, in-house ontwerper, onderdeel van een studioteam, student of docent. Het mooiste is dat we succesverhalen en voorbeelden delen van deze methoden in de praktijk, van ontwerpers over de hele wereld. In elk hoofdstuk lees je een “Expert Voice”: toegankelijke en pragmatische verslagen van ervaringen uit de echte ontwerppraktijk.

- Research for Designers A Guide to Methods and Practice

Ontwerp is overal. Het beïnvloedt hoe we leven, wat we dragen, hoe we communiceren, wat we kopen en hoe we ons gedragen. Om voor de echte wereld te ontwerpen en strategieën te bepalen in plaats van ze alleen uit te voeren, moet je leren hoe je complexe, gelaagde en vaak onverwachte problemen begrijpt en oplost**. [RESEARCH FOR DESIGNERS](https://www.researchgate.net/publication/358872832_Research_for_Designers_A_Guide_to_Methods_and_Practice_2nd_Edition_-_Sample_Text)** is de gids voor dit nieuwe, evidence-based creatieve proces voor iedereen die onderzoek doet binnen Design Studies of zijn/haar ontwerp- en onderzoeksvaardigheden wil ontwikkelen. Het boek hanteert een gestructureerde aanpak om je stap voor stap door de basisprincipes van onderzoek te leiden, benadrukt het belang van data en stimuleert je om interdisciplinair te denken. Met interviews met tien ontwerp-experts van over de hele wereld helpt deze gids je om theorie om te zetten in praktijk en succesvol ontwerponderzoek uit te voeren.

# Voorbeelden



# Achtergrondinformatie